Từ 4 tháng visa hợp pháp đến 4 năm “ẩn mình” trên sóng truyền hình
Theo hồ sơ di trú, Ho-Yin Mo (người gốc Hong Kong) nhập cảnh Mỹ hoàn toàn hợp pháp vào ngày 13/1/2020. Dù các cơ quan chức năng không công bố Mo sử dụng loại thị thực nào (như du lịch B1/B2, lao động H-1B hay du học F-1), nhưng hồ sơ ghi rõ visa của Mo chỉ có thời hạn vẻn vẹn 4 tháng – hết hiệu lực vào ngày 15/5/2020.
Tuy nhiên, thay vì hồi hương khi visa hết hạn, Mo chọn ở lại Mỹ, nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng cư trú và xin giấy phép làm việc (Work Authorization). Về mặt pháp lý, khi các đơn từ này vẫn đang ở trạng thái “chờ giải quyết” (pending) mà không có giấy phép lao động hợp lệ được kích hoạt, Mo thực chất vẫn là một di dân không có tình trạng hợp pháp để làm việc.
Thế nhưng, điều kỳ lạ là trong suốt hơn 4 năm qua, một người “không có một mảnh giấy lận lưng” hợp lệ như Mo lại tự do hoạt động trong những môi trường đòi hỏi sự công khai cao nhất. Mo từng là xướng ngôn viên/phóng viên của KTSF 26 – một đài truyền hình tiếng Hoa có tầm ảnh hưởng lớn tại khu vực Bay Area.
Con đường thăng tiến vào “Đầu não chính trị” Dân chủ
Đến năm 2024, Mo quyết định chuyển hướng sang lĩnh vực cố vấn chính trị. Mo nhanh chóng được nhận vào làm nhân viên cho chiến dịch tái tranh cử của bà London Breed – Thị trưởng San Francisco lúc bấy giờ.
Đến năm 2025, Mo tiếp tục thăng tiến khi chính thức trở thành cố vấn, đại diện thực địa cho cộng đồng gốc Á-Thái Bình Dương (AAPI field representative) trong văn phòng của Dân biểu bang California – bà Catherine Stefani.
Cả bà London Breed và bà Catherine Stefani đều là những gương mặt tiến bộ tiêu biểu của phe Dân chủ tại Bắc California. Họ là những người luôn lớn tiếng ủng hộ chính sách “Sanctuary Cities” (Thành phố dung chấp/trú ẩn) – nơi các cơ quan công lực địa phương bị cấm hợp tác với ICE để bắt giữ di dân lậu. Thậm chí, trên trang web chính thức của văn phòng Dân biểu Catherine Stefani, người ta còn thấy hẳn một mục có tên “Immigration Resources” (Tài nguyên Di trú), trong đó chứa những hướng dẫn chi tiết chỉ cách cho di dân lậu đối phó và né tránh khi đặc vụ ICE xuất hiện.
“Há miệng mắc quai” và Bộ mặt thật của chính trị gia
Việc Ho-Yin Mo bị ICE bắt giữ ngay tại sân bay Las Vegas đã đẩy Dân biểu Catherine Stefani vào tình thế “há miệng mắc quai”.
Theo luật pháp tiểu bang California, nhân viên làm việc trong văn phòng của một Nghị sĩ (Assemblymember) bắt buộc phải có giấy phép lao động hợp lệ (Work Authorization) và phải trải qua quy trình kiểm tra lý lịch (background check) nghiêm ngặt trước khi được trả lương từ tiền thuế của người dân. Việc Mo vừa là di dân lậu, vừa không có giấy phép lao động mà vẫn ngang nhiên làm việc trong cơ quan lập pháp tiểu bang là một sự vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Vụ việc này đã bộc lộ sự cẩu thả, hoặc tệ hơn là sự cố ý bao che của văn phòng bà Stefani. Dư luận Bắc Cali đang sục sôi đặt câu hỏi: Quy trình kiểm tra tư cách pháp lý (background check) của văn phòng dân biểu ở đâu khi để một người không có giấy tờ hợp pháp làm cố vấn cấp cao?
Trước làn sóng chỉ trích từ công chúng và những yêu cầu chất vấn dồn dập từ các cơ quan báo chí qua cả email lẫn điện thoại, văn phòng của bà Catherine Stefani hiện đang chọn giải pháp “giả điếc” và từ chối đưa ra những câu trả lời thẳng thắn. Tuy nhiên, họ lại âm thầm lên tiếng yêu cầu thả người, lấy lý do Mo có “mối liên kết lâu năm với cộng đồng” – một hành động càng làm tăng thêm sự phẫn nộ trong công luận.
Bê bối của Ho-Yin Mo là một minh chứng đanh thép cho cái gọi là “tiêu chuẩn kép” của một bộ phận quan chức cánh tả: Miệng thì luôn gào thét về thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền lợi công dân, nhưng đằng sau hậu trường, họ lại sẵn sàng đạp lên luật pháp để tuyển dụng và che chở cho những người không đủ tư cách pháp lý làm việc trong bộ máy công quyền.
